"Enter"a basıp içeriğe geçin

Plastikler Nasıl Üretilir?


Plastikler, organik ürünlerden elde edilirler. Plastik üretiminde kullanılan selüloz, kömür, doğal gaz, tuz ve tabii ki ham petrol gibi maddeler doğal ürünlerdir.

Ham petrol, binlerce bileşenden oluşan kompleks bir karışımdır. Kullanışlı olabilmesi için işlenmesi gerekir.

Plastik üretimi, bir petrol rafinerisinde gerçekleşen damıtma işlemiyle başlar.

Damıtma işleminde, ağır ham petrolün fraksiyon denilen daha hafif gruplara ayrılması işi yapılır. Her bir fraksiyon, molekül büyüklüğü ve yapısı açısından farklı olan bir hidrokarbon zincir (karbon ve hidrojenden yapılan kimyasal bileşenler) karışımıdır. Bu fraksiyonlardan biri olan nafta, plastik üretiminde son derece önemli olan bir unsurdur.

Belli katalizörler gerektiren polimerleştirme ve polikondansasyon işlemleri plastik üretiminde kullanılan iki ana işlemdir. Etilen ve propilen gibi monomerler, polimerleştirme reaktöründe birbirine bağlanarak uzun polimer zincirleri oluşturur. Temelde kullanılan monomer türüne bağlı olarak, her bir polimer türünün kendisine has özelliği, yapısı ve büyüklüğü vardır.

Birçok farklı plastik türü olduğundan, iki ana polimer serisi altında toplanabilirler:

Termoplastikler (ısıyla karşılaştığında erir ve soğutulduğunda tekrar sertleşir)
Termosetler (kalıplandıktan sonra tekrar eritilemez)
Termoplastik Örnekleri
Akrilonitril bütadien stiren – ABS
Polikarbonat – PC
Polietilen – PE
Polietilen tereftalat – PET
Polivinilklorür – PVC
Polimetilmetakrilat – PMMA
Polipropilen – PP
Polistiren – PS
Genişletilmiş Polistrien – EPS

Termoset Örnekleri
Epoxide (EP)
Phenol-formaldehyde (PF)
Poliüretan (PUR)
Politetrafloroetilen – PTFE
Doymamış poliyester reçineleri (UP)

Ham petrolün işlenmesi, fraksiyon adı verilen işlemle başlar. Bu işlem, damıtma sürecinin bir parçasıdır. Ham petrol tek bir türde maddeden oluşmaz, binlerce bileşeni olan kompleks bir yapıdır. Bu yapılar fraksiyonda ayrıştırılır. Bu işlem maddelerin ağırlıklarına göre gerçekleşir.

Her bir fraksiyon, farklı bir hidrokarbon yapısına sahiptir. Hidrojen ve karbon zincirlerinden oluşan bu yapılardan nafta, plastik üretiminde önemli yer tutar.

Plastiklerin pek çok farklı türü vardır. Ayrıca aynı tür plastikler de çeşitli kalite derecelerine göre sınıflandırılabilmektedir. Bu sınıflandırmalar için pek çok farklı standart da bulunmaktadır. Bu standartlar maddelerin kullanım alanlarını da belirler.

İki ana polimer türü ise termoplastikler ve termosetlerdir. Termoplastik, ısıyla karşılaştığında eriyen ve soğutulduğunda tekrar sertleşen yapılardır. Termosetlerde bu durum gözlenmez.